In Nederland en België staat dierenwelzijn hoog in het vaandel. Het verminderen van pijn en stress tijdens routinematige handelingen, zoals vaccineren, is belangrijk en krijgt steeds meer aandacht. Varkens worden vaak gevaccineerd om ziekten te voorkomen. Injectie in de spier is de meest gebruikte vaccinatiemethode. Naaldloos vaccineren maakt een vlotte opmars. Niet vreemd, want het is een diervriendelijker alternatief. Dat laten diverse studies zien, waarbij is gekeken naar de verschillen in gedrag en de reactie op enten tussen injecteren met een naald in een spier en naaldloos injecteren in de huid.
Minder vluchtgedrag en gekrijs
In een Italiaanse studie1 liet 90% van de biggen die naaldloos werd gevaccineerd geen vluchtreactie zien tijdens enten en ze gingen niet onrustig bewegen na de enting. Bij gebruik van naalden liet 45% van de biggen een vluchtreactie zien en bleef 18% van de biggen onrustig bewegen na de enting. Waarschijnlijk omdat de biggen pijn of ongemak ervaren. Injectie met een naald leidt tot veel meer geschreeuw bij de biggen, wat ook langer aanhoudt en meer decibellen produceert dan bij naaldloos vaccineren. In de praktijk zien varkenshouders eveneens nauwelijks een reactie op enten na naaldloos vaccineren. “De biggen merken er helemaal niets van”, zegt varkenshouder Jasper Pierik2 (lees hier het artikel). “Entreacties zijn verdwenen, ik ben dik tevreden over vaccinatie met IDAL 3G.” Pierik in Ruurlo houdt 1.500 zeugen die vrij zijn van App, mycoplasma en PRRS. Hij begon medio 2025 met naaldloze vaccinatie. In plaats van een dubbele prik vaccineert hij zijn biggen nu naaldloos met 0,2 cc twee ziektes. “Van de dubbele prik intramusculair met twee verschillende entstoffen hadden mijn biggen zichtbaar last”, zegt Pierik. “De biggen bleven lang in hun nest liggen, oogden lusteloos en gingen minder vaak naar de uier om te drinken. Met de IDAL 3G werken we hygiënisch en makkelijk en de biggen merken er helemaal niets van. Ze blijven actief en gaan direct weer drinken.”
Varkenshouder Jasper Pierik : “De biggen merken er helemaal niets van”,
Kijk hier hoe Denise rust in de stal brengt
Minder spierschade
Ook een Spaanse studie3 bevestigt dat naaldloze vaccinatie in de huid minder invasief en pijnlijk is en een goed alternatief is voor conventionele injecties met naalden. De naaldloos geïnjecteerde biggen deden veel minder terugtrekpogingen en lieten minder hoge pieptonen horen ten opzichte van biggen die met een naald werden gevaccineerd. Het naaldloos vaccineren had ook geen invloed op de algemene activiteit, het sociale gedrag en het exploratieve of onderzoekende gedrag van biggen. Daarnaast zagen onderzoekers via bloedonderzoek dat er minder ontstekingsreactie was en ook minder spierschade;.
Hogere groei bij vaccinatie zonder naald
Engels onderzoek4 liet nog een andere voordeel van naaldloos injecteren zien. De onderzoekers hebben de biggen gewogen: voorafgaand aan de vaccinatie (4 weken leeftijd) en een week na de vaccinatie (5 weken leeftijd). Voor de vaccinatie verschilde het gewicht tussen naaldloos en met een naald vaccineren niet significant. Een week na de vaccinatie wogen de naaldloos gevaccineerde biggen gemiddeld 780 gram meer dan voor de vaccinatie, na vaccinatie met een naald was dat 190 gram. Kortom, biggen groeien goed door na naaldloos vaccineren.
1 Scollo et al. ‘Evaluation of pain and stress in three-week old piglets in relation to route of vaccine administration’. Livestock Science (2020) 233:102929.
2 ‘Het draait om arbeidsgemak en diervriendelijkheid’. Varkens (2025) December: 24-25. (lees hier het artikel)
3 Temple et al. ‘Welfare benefits of intradermal vaccination of piglets.’ Animals (2020) 10:1898.
4 Lewis et al. ‘Needle-free intradermal vaccination, an opportunity to improve commercial pig welfare’. Animal Welfare (2024) 33: e48 1-5.
BNL-IDA-260200008
